Kedilerde Kızgınlık Dönemi

Kedilerde Kızgınlık Dönemi

Kedilerde kızgınlık dönemi, bilimsel adıyla estrus (östrus) döngüsü, dişi kedinin üremeye hazır olduğu ve erkek kediyi kabul etmeye başladığı dönemdir. Bu dönemde hormonal değişiklikler nedeniyle belirgin davranış değişiklikleri gözlemlenir.

Dişi kediler ergenliğe ulaştıklarında ilk kızgınlık (üreme) döngüsünü geçirirler. Ortalama olarak, kedilerde ergenlik yaklaşık altı aylıkken başlar, ancak bu yılın zamanına (gün ışığı saatlerinin uzunluğuna) bağlı olarak biraz değişebilir. Kedilerin çoğu 5-9 aylıkken kızgınlık dönemine girer. Bazı yavru kediler 3-4 aylıkken kızgınlık dönemine girerken, bazıları 18 aylık olana kadar ilk kızgınlık dönemini yaşamayabilir. Zamanlama, kedinizin cinsine, kilosuna ve hatta yılın zamanına büyük ölçüde bağlıdır.

Östrus döngüsü, kedilerin kızgınlık dönemi olarak da bilinir. Her döngü birkaç aşamadan oluşur; östrus adı verilen aşama, dişinin cinsel olarak alıcı olduğu veya kızgınlık döneminde olduğu zamandır.

Kedilerde kızgınlık dönemi, dişi kedilerin üreme döngüsünün bir parçasıdır ve hormonal değişikliklerle belirginleşir. Bu dönem, dişi kedinin çiftleşme isteğiyle kendini gösterir ve üreme için uygun olduğunu belirten davranışsal değişiklikler yaşanır. Kedilerde kızgınlık dönemi, genellikle 6 aylıkken başlar ve üreme dönemi boyunca her yıl belirli aralıklarla tekrarlar. Bu dönemde, dişi kediler hormon seviyelerinin artmasıyla birlikte çeşitli davranışlar sergiler, bu da onları çiftleşmeye yönlendirir. Kızgınlık dönemi, dişi kedilerin üremesi için hayati bir rol oynar.

Kediler bağımsız doğalarıyla bilinirler, ancak kızgınlık dönemleri bazen en deneyimli evcil hayvan sahiplerini bile şaşırtabilir. Dişi kediniz kısırlaştırılmamışsa, yüksek sesle bağırma veya aşırı sevgi gösterme gibi alışılmadık veya karakterine uymayan davranışlar fark etmiş olabilirsiniz. Bu değişiklikler genellikle kedinizin kızgınlık döneminde olduğunu gösterir; bu, üreme döngüsünün doğal ancak bazen zorlu bir aşamasıdır.

Dişi kediler ne sıklıkla kızgınlık dönemine girer?

Kediler mevsimsel olarak çoklu kızgınlık gösterirler, yani üreme mevsimi boyunca birden fazla döngü geçirirler. Üreme mevsimi, coğrafyaya ve sıcaklık ve gün ışığı saatleri gibi çevresel faktörlere göre değişir. Kuzey Yarımküre de kediler genellikle ocak ayından sonbaharın sonlarına kadar döngü geçirirler. Daha tropikal bölgelerde veya çoğunlukla iç mekanlarda yaşayan kediler, artan gün ışığı saatleri nedeniyle yıl boyunca döngü geçirebilirler. Kediler, daha uzun gün ışığı saatleri ile kızgınlığa girme arasındaki bağlantı nedeniyle bazen "uzun gün üreyenler" olarak adlandırılırlar. Kedilerin çiftleşme mevsimi sadece mart ayı ile sınırlı değildir. Kedilerin çiftleşme mevsimi, bulundukları coğrafi konuma, çevresel faktörlere ve ırklarına bağlı olarak değişebilir. Ancak genellikle ilkbahar ve sonbahar ayları çiftleşme mevsimi olarak kabul edilir. Bu dönemlerde gün ışığının süresi artar veya azalır, bu da kedilerin doğal olarak çiftleşme isteklerini artırabilir. Yine de sokak kedilerinin veya evcil kedilerin çoğu zaman yıl boyunca çiftleşebileceklerini söyleyebiliriz.

Kedilerde Isı Döngüsünün Evreleri:

Kedilerde kızgınlık döngüsü, her biri kendine özgü özelliklere sahip farklı aşamalara ayrılır. 

Proöstrus;

Proöstrus, döngünün ilk aşamasıdır ve genellikle bir ila iki gün sürer. Bu süre zarfında kediniz daha sevecen olabilir, ancak henüz bir erkekle çiftleşmeyi kabul etmeyecektir. Hormonal değişiklikler başlıyor ve hafif huzursuzluk belirtileri fark edebilirsiniz.

Östrus;

Kızgınlık dönemi, yani östrus, yaklaşık 7 ila 10 gün sürer. Bu dönemde kediniz en doğurgan halindedir ve eş çekmek için belirgin davranışlar sergiler. Kediniz çiftleşmezse, bir sonraki aşamaya geçer.

İnterstrus veya Diestrus;

Kedinizde kızgınlık döneminde yumurtlama gerçekleşmezse interöstrus adı verilen bir durum ortaya çıkar. Bu evre, bir sonraki döngü başlamadan önce birkaç gün ila bir hafta süren bir dinlenme dönemidir. Yumurtlama gerçekleşir ancak döllenme olmazsa, kediniz birkaç hafta sürebilen diöstrus dönemine girer.

Kızgınlık döneminin belirtileri nelerdir?

Kedilerde kızgınlık döneminin en belirgin belirtileri davranışsal değişikliklerdir. Çoğu kedi çok sevecen, hatta talepkâr hale gelir: sürekli olarak sahiplerine veya mobilya gibi eşyalara sürtünürler, sürekli ilgi isterler. Yerde daha sık yuvarlanırlar. Sırtları veya omurgaları okşandığında arka kısımlarını havaya kaldırır ve arka bacaklarıyla yere basarlar. Ayrıca çok sesli hale gelirler. Bu davranış değişiklikleri sahipleri için can sıkıcı olabilir ve bazen sahipleri kedilerinin hasta olduğunu düşünürler.

Kediniz kızgınlık dönemindeyken çok sevecen, 'cilveli' hale gelebilir, yüksek sesle 'miyavlamaya' başlayabilir (hatta acı çekiyormuş gibi bile ses çıkarabilir), yuvarlanabilir, sırtını kamburlaştırabilir ve kuyruğunu bir yana doğru hareket ettirebilir. Erkek bir kedi bulmak için çok çaba gösterecek ve erkek kediler de ona ulaşmak için aynı derecede istekli olacaktır. Köpeklerin aksine, bir kedinin kızgınlık döneminde kanaması çok nadirdir. Kızgınlık dönemi acı verici değildir, ancak kedinizin biraz huzursuz, rahatsız ve keyifsiz hissetmesine neden olabilir.

Bazı dişi kediler kızgınlık döneminde daha sık idrar yaparlar veya hatta dikey nesnelere idrar püskürtebilirler (işaretleme). İdrar, diğer kedilere üreme durumunu bildiren feromonlar ve hormonlar içerir ve erkek kedileri (kısırlaştırılmamış erkek kediler) çekebilir. Erkek kediler, bölgeyi (ve dişi kediyi) kendilerine ait olarak işaretlemek için eve idrar püskürtebilir; hatta dişiyle çiftleşmek için eve girmeye bile çalışabilirler.

Kedilerde kızgınlık dönemi belirtileri, davranışsal değişikliklerle kolayca fark edilebilir. Kedinizin davranışında bazı anormal durumlar gözlemleyebilirsiniz. İşte kedilerde kızgınlık dönemi belirtileri:

• Aşırı Ses Çıkarmak: Kızgınlık dönemindeki kediler, yüksek sesle miyavlayarak çiftleşmeye çağırırlar. Bu sesler, erkek kedileri çekmek için oldukça güçlüdür.
• Vücut Duruşu Değişikliği: Dişi kediler, vücutlarını "kamburlaştırarak" ve kalçalarını yukarı kaldırarak çiftleşmeye hazır olduklarını gösterirler.

• Sürekli Yer Sürtünmesi: Kediniz, eşyalarla veya yerle sürekli olarak sürtünme davranışı gösterebilir. Bu, hormonların etkisiyle oluşan doğal bir davranıştır.
• Artan Korkusuzluk ve İstek: Kediniz daha fazla dışarı çıkmaya ve erkek kedilere yakınlaşmaya istekli olabilir.
• İştahsızlık: Bazı dişi kediler, kızgınlık döneminde iştahsızlık yaşayabilirler.

Kızgınlık dönemi ne kadar sürer?

Her kızgınlık dönemi (kedinin erkeklere karşı çiftleşmeye hazır olduğu süre) genellikle birkaç gün sürer ve ortalama yedi gündür; 1 ila 21 gün arasında değişebilir. Eğer dişi kedi (kısırlaştırılmamış dişi kedi) kızgınlık döneminde çiftleşmezse, kısa bir süre için kızgınlıktan çıkar. Genellikle yaklaşık yedi gün, ancak 2 ila 19 gün arasında değişebilir. Bu nedenle, bir kedinin tam kızgınlık döngüsü bir ila altı hafta arasında değişebilir ve ortalama döngü uzunluğu yaklaşık üç haftadır. Ancak, bu süre kedinin sağlık durumuna, çevresel faktörlere ve hormon seviyelerine bağlı olarak değişebilir. Kızgınlık dönemi, kedinin üreme döngüsünün bir parçası olduğu için düzenli aralıklarla tekrarlar. Eğer dişi kedi çiftleşirse, kızgınlık dönemi sona erer. Çiftleşme olmazsa, kedinin bir sonraki kızgınlık dönemi genellikle birkaç hafta sonra yeniden başlar.

Kızgınlık Dönemindeki Bir Kediye Nasıl Bakmayalıyız?

Kediniz kızgınlık dönemindeyse, davranışlarını kontrol altına almak ve rahat etmesini sağlamak için atabileceğiniz adımlar vardır. Zenginleştirici ve dikkat dağıtıcı aktiviteler sağlamak, ayrıca kedinizin rahatlayabileceği güvenli ve sessiz bir alan sağlamak faydalı olabilir. Kedinizi kısırlaştırmak, tekrarlayan kızgınlık dönemlerini ve buna bağlı davranışları önlemenin en etkili yoludur. Kısırlaştırma ayrıca rahim enfeksiyonları ve bazı kanser türlerinin riskini azaltmak gibi uzun vadeli sağlık faydaları da sunar.

Kedilerde kızgınlık dönemi, doğal olarak birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürer. Kızgınlık dönemindeki bir dişi kedi, erkek kedilere çiftleşmek için istekli olur. Kızgınlık döneminin sonlanması için birkaç farklı yol vardır:

• Çiftleşme: Eğer dişi kedi çiftleşirse, kızgınlık dönemi sonlanır ve gebelik gerçekleşebilir. Gebelik, kedinin bir sonraki kızgınlık dönemine kadar devam edecektir.
• Kısırlaştırma: Kedinizin kızgınlık dönemi, kısırlaştırma operasyonu ile sonlandırılabilir. Kısırlaştırma, kedinin üreme yeteneğini ortadan kaldırır ve kızgınlık dönemlerini sona erdirir.
• İlaç Tedavisi: Veteriner hekim, kedinizin kızgınlık dönemini engellemek için bazı hormon ilaçları yazabilir. Ancak, bu genellikle geçici bir çözüm olarak kullanılır.
• Kızgınlık döneminde kedinizin daha çok enerji ihtiyacı artabilir, bu yüzden sağlıklı bir beslenme düzeni önemli olduğunu bilmek gerekir. Stres, hiperaktiflik, dikkat dağınıklığı, huzursuzluk gibi duygusal ve psikolojik değişiklikler kedinizin iştahını etkileyebilir. Mama ve su takibini devamlı takip ederek yapmalısınız.

• Kedinizin sırt ve baş kısımlarına hafif masajlar yaparak kendini güvende hissetmesine yardımcı olabilirsiniz. Ama kediniz bu temas sırasında rahatsızlık hissederse, ona dokunmayın. Her kedinin rahatlama şekli farklıdır. Kendisini iyi hissettiğinde kediniz kendiliğinden yanınıza gelecektir.
• Kedinizle kızgınlık dönemi ilgilenmeniz her zamankinden daha fazla olmalı, onunla oyunlar oynayıp bolca vakit geçirmelisiniz. Bu sayede biraz olsun psikolojik ve davranışlarını olumlu etkileyerek bu dönemi rahat geçirmesini sağlayabiliriz.
• Tırmalama tahtası veya tırmalama kartonu kedinizin fiziksel olarak devamlı hareket etmesini ve fazla enerjisini atmasını sağlar.

• Ayrıca kızgınlık döneminde kedi oltaları, ip yumağı, zıplayan top veya lazer ışıkları gibi kedi oyuncakları ile kedinizin dikkatini dağıtıp kedinizi rahatlatır ve evdeki stresini azaltmaya yardımcı olur.

Kızgınlık Döneminde Veterinere Gitmeli miyiz?

Kızgınlık döneminde kediyi veterinere götürmek birçok kedi sahibi için düşündürücü bir durumdur. Çünkü bu dönemde kediler normalden daha huzursuz, stresli ve hassas oldukları için kedi sahibi olarak endişe edebilirsiniz. Taşıma çantasına girmek istememeleri, yüksek sesle tepki vermeleri ya da klinik ortamında daha gergin davranmaları oldukça doğaldır. Ancak bu durum, veteriner kontrolünün ertelenmesi gerektiği anlamına gelmez. Aksine, eğer kedi kısırlaştırılmamışsa, bu dönem veterinerle görüşmek için önemlidir.

Veteriner hekim, kedinin genel sağlık durumunu değerlendirir, kızgınlık döngüsünün düzenli olup olmadığını kontrol eder ve olası enfeksiyon risklerini gözden geçirir. Özellikle rahim enfeksiyonu gibi ciddi sağlık sorunları, üreme sistemi aktif olan dişi kedilerde risk oluşturabilir. Bu nedenle kızgınlık döneminin sadece davranışsal ve psikolojik bir süreç olmadığı, aynı zamanda fizyolojik değişimlerin yaşandığı bir dönem olduğu unutulmamalıdır.

Öte yandan, birçok veteriner hekim kızgınlık sırasında kısırlaştırma ameliyatını tercih etmez ya da dikkatle planlar. Çünkü bu dönemde üreme organlarına giden kan akışı artar ve cerrahi sırasında kanama riski biraz daha yüksek olabilir. Bu yüzden genellikle kızgınlık dönemi bittikten sonra operasyon önerilir. Ancak her durum bireyseldir ve karar mutlaka veteriner değerlendirmesiyle verilmelidir.

Kızgınlık döneminde veterinere gitmek aynı zamanda kedi sahibi için de bir bilinçlenme ve daha çok sorumluluk bilincinin oluşması sürecidir. Kedinin hormonal döngüsünü anlamak, tekrar eden kızgınlık dönemlerinin sıklığını öğrenmek ve uzun vadede en sağlıklı seçeneği belirlemek bu görüşmeler sayesinde mümkün olacaktır. Bazen sahipler bu dönemi sadece “geçici bir huzursuzluk” olarak görse de aslında kedinin hem fiziksel hem ruhsal sağlığı için önemli bir dönemdir.

Sonuç olarak, kızgınlık döneminde kediyi veterinere götürmek yanlış değildir; aksine doğru bilgi ve planlama için değerli bir adımdır. Önemli olan, kedinin stresini en aza indirecek şekilde taşıma yapmak ve randevuyu sakin bir zamana planlamaktır. Çünkü bilinçli bir yaklaşım hem kedinin konforunu hem de uzun sürede sağlığını korumanın en etkili yoludur.

KAYNAKÇA

https://www.pdsa.org.uk/pet-help-and-advice/pet-health-hub/conditions/seasons-in-cats

https://vcahospitals.com/know-your-pet/estrus-cycles-in-cats

https://www.petmd.com/cat/general-health/cat-in-heat

https://www.pacveteriner.com/tr/blog/kedilerde-kizginlik-donemi/

https://bestfriendsvet.org/blog/how-often-do-cats-go-into-heat/

https://vetqom.com/blog/kedim-kizginlik-doneminde?srsltid=AfmBOooDZQSSPBzWf-rlWoA1HS79FqxoGJm_YBkPDyabITrOS53onGn7

https://petshun.com/article/can-cats-be-spayed-during-heat

https://www.animaltrust.org.uk/pet-advice/what-to-do-when-your-cat-is-in-heat

https://www.animalleague.org/blog/tips/pet-health-and-wellness/can-a-female-cat-be-spayed-when-in-heat/

https://petshun.com/article/can-cats-in-heat-be-spayed

https://justcatcafe.com/how-long-do-you-have-to-wait-to-spay-a-cat-after-heat/

https://www.advance-affinity.com/tr/kedi/tavsiye/k%C4%B1zg%C4%B1n-kedi